Warning: include() [function.include0]: http:// wrapper is disabled in the server configuration by allow_url_include=0 in /var/www/htdocs/edu/laturski/felietony/pokaz.php on line 2

Warning: include(http://www.cft.edu.pl/top.inc) [function.include0]: failed to open stream: no suitable wrapper could be found in /var/www/htdocs/edu/laturski/felietony/pokaz.php on line 2

Warning: include() [function.include0]: Failed opening 'http://www.cft.edu.pl/top.inc' for inclusion (include_path='.:/usr/share/pear:/usr/share/php') in /var/www/htdocs/edu/laturski/felietony/pokaz.php on line 2
O filozoficznym wstrząsie wśród fizyków

felieton profesora Łukasza Turskiego

Zapowiadana rozmowa z prof. Łukaszem Turskim, który często nas zaskakuje - mimo że jest fizykiem, to rozmawia z nami na różne tematy. Dziś mowa będzie o historii.

Tak się składa, że 2003 rok jest, czy będzie rokiem pełnym rocznic historycznych, wielkich wydarzeń z dziedziny nauki. Pierwszym wydarzeniem, o którym chciałbym porozmawiać, jest opublikowanie 100 lat temu - w 1903 roku - przez Ernesta Macha, wiedeńskiego fizyka, książki pt. 'Historia mechaniki'. To jest książka, którą niewiele osób pewnie widziało na oczy, ale na przełomie XIX i XX wieku wywołała ona wstrząs filozoficzny wśród fizyków i była prekursorem rozważań, które dwa lata później doprowadziły Alberta Einsteina do sformułowania szczególnej teorii względności i dokonania jednej z największych rewolucji w nauce światowej. Otóż ta 'Historia mechaniki' Macha była książką, w której po raz pierwszy podważono pojęcia czasu i przestrzeni w takim sensie, w jakim było to sformułowane w książce 'Pryncypia' Newtona. Mach poddał krytyce pojęcia mechaniki Newtonowskiej. Dzisiaj Mach znany jest wszystkim np. entuzjastom lotnictwa. Liczba Macha to jest prędkość obiektu poruszającego się w powietrzu mierzona w jednostkach prędkości dźwięku w tymże powietrzu, tak więc prędkość Macha równa 1 oznacza, że obiekt - w tym przypadku samolot - porusza się z prędkością równą prędkości dźwięku. Jeżeli 2 - no to dwa razy szybciej niż prędkość dźwięku. Mach naprawdę był fizykiem doświadczalnym, zajmował się doświadczeniami z fizyki. I to jest jakaś taka prawidłowość historyczna, że wielcy fizycy doświadczalni stają się czasami głębokimi filozofami przyrody. Stosunkowo mało jest fizyków teoretyków, którzy byliby wielkimi filozofami przyrody.

Takim niezwykłym filozofem przyrody, a jednocześnie wielkim fizykiem zajmującym się doświadczeniami, za które otrzymał w 1946 roku Nagrodę Nobla, był Percy Bridgman, wielki amerykański fizyk zajmujący się wysokimi ciśnieniami, człowiek, który właściwie stworzył, podstawy tego, co się nazywa fizyką wysokich ciśnień i bez którego prac np. nie mielibyśmy w tej chwili sztucznych diamentów czy podobnych, wytwarzanych sztucznie kryształów, które hoduje się pod wysokimi ciśnieniami. W jakimś sensie warszawskie Laboratorium Wysokich Ciśnień Polskiej Akademii Nauk, które jest wiodącym światowym ośrodkiem naukowym produkującym azotek galu też zawdzięcza swoje podstawy twórczości Bridgmana. Otóż Bridgman oprócz tego, że zajmował się fizyką doświadczalną, wąskim jej działem, był jednym z oryginalniejszych i ciekawszych filozofów przyrody, którego twórczość w tej chwili powraca i ja z dużą przyjemnością zaglądam do książek Bridgmana - nie o fizyce wysokich ciśnień, którą się nie zajmuję, ale właśnie o filozofii przyrody.

100 lat temu ukazała się 'Historia mechaniki' i wystarczyły dwa lata, żeby powstała teoria względności. Może w tym roku już ukazuje się lub ukazało się, lub ukazują się prace naukowe, które doprowadzą do oczekiwanej przez nas rewolucji w poznaniu świata.

powrót


Warning: include() [function.include0]: http:// wrapper is disabled in the server configuration by allow_url_include=0 in /var/www/htdocs/edu/laturski/felietony/pokaz.php on line 24

Warning: include(http://www.cft.edu.pl/down.inc) [function.include0]: failed to open stream: no suitable wrapper could be found in /var/www/htdocs/edu/laturski/felietony/pokaz.php on line 24

Warning: include() [function.include0]: Failed opening 'http://www.cft.edu.pl/down.inc' for inclusion (include_path='.:/usr/share/pear:/usr/share/php') in /var/www/htdocs/edu/laturski/felietony/pokaz.php on line 24