XXII Festiwal Nauki w Centrum Fizyki Teoretycznej PAN
Centrum Fizyki Teoretycznej PAN: strona główna
22 września 2018
Aula Instytutu Fizyki PAN, Al. Lotników 32/46, Warszawa

Festiwal Nauki: strona główna

W programie:

Wykłady festiwalowe

10:00-11:00
Aula IF PAN
"Kryptografia kwantowa"
dr Krzysztof Pawłowski (CFT PAN).

Gdy powstanie komputer kwantowy, wiele z obecnie stosowanych szyfrów zostanie złamanych. Opowiem o nowych metodach szyfrowania, których bezpieczeństwo wynika z podstaw mechaniki kwantowej. W 1994 roku, Peter Shor pokazał, że nowe generacje komputerów, tzw. komputery kwantowe będą mogły dość łatwo łamać powszechnie stosowany szyfr RSA. W odpowiedzi na to zagrożenie, w ramach mechaniki kwantowej opracowano jednak inne, proste metody kodowania, które umożliwią bezpieczne przesyłanie informacji. Bezpieczeństwo tych kodowań jest wręcz gwarantowane przez prawa mechaniki kwantowej. Podczas wykładu przedstawię kilka sztandarowych klasycznych przykładów kodowania wiadomości, a następnie w przystępny sposób omówię jakie nowe możliwości pojawiają się w ramach mechaniki kwantowej i jak je wykorzystać do kwantowego kodowania. Omówię jeden z protokołów kwantowych.

11:00-12:00
Aula IF PAN
"Jakie wiatry wieją z czarnych dziur?"
dr hab. Agnieszka Janiuk (CFT PAN)

Czarne dziury są końcowymi etapami ewolucji masywnych gwiazd, w których po wyczerpaniu się “paliwa” jądrowego ciśnienie termiczne materii nie jest w stanie zrównoważyć własnej grawitacji gwiazdy. Obiekt taki zapada się pod wpływem swojego ciężaru. Ich olbrzymia grawitacja powierzchniowa (GM/Rc2 ~ 1, gdzie M to masa obiektu, R jego rozmiar, c – prędkość światła, a G – stała grawitacji) powoduje, że nawet światło ze względu na swą skończoną prędkość nie jest w stanie się stamtąd uwolnić. Z tego powodu izolowanych czarnych dziur w kosmosie nie jesteśmy w stanie zaobserwować. Większość gwiazd we Wszechświecie nie znajduje się jednak w izolacji, lecz wchodzi w skład układów podwójnych. Okazuje się, że układy takie mogą przetrwać śmierć i kolaps jednego ze swych składników. W kosmosie często obserwuje się tak zwane czarno-dziurowe układy podwójne, w których “zwykła” gwiazda, karzeł lub olbrzym, jest stowarzyszona z czarną dziurą, ta zaś zasysa materię ze swego towarzysza. Opadająca materia tworzy gorącą, świecącą strukturę zwaną dyskiem akrecyjnym. Okazuje się, że część materii z powierzchni takiego dysku jest w stanie uwolnić się i uniknąć wchłonięcia. Materia ta stanowi tzw. wiatr wiejący z powierzchni dysku z prędkością równą nieraz nawet kilkanaście tysięcy km/s. Wiatry z dysków obserwuje się dzięki obecności linii absorpcyjnych pochodzących od zjonizowanych atomów; linie te są przesunięte ku krótszym długościom fal wskutek efektu Dopplera. O tych, a także o innych wiatrach wiejących z okolic czarnych dziur zasysających materię, opowie niniejszy wykład.

12:00-13:00
Aula IF PAN
"Krótka historia ciemnej materii"
dr Wojciech Hellwing (CFT PAN)

Ciemna materia i problem jej natury fizycznej to jedna z największych zagadek, przed jakimi stoi nauka XXI wieku. O jej istnieniu są głęboko przekonani astronomowie, gdyż bez tej tajemniczej formy materii nic, co widzimy w sferach niebieskich, nie miało by sensu. Wiemy, że ta nie świecąca i nie pochłaniająca światła materia składa się z tajemniczych cząstek elementarnych, które również nie mogą oddziaływać silnie jądrowo. Jednak hipotetyczne cząstki ciemnej materii, póki co, wymykają się wszystkim "sieciom", jakie na nie zarzucają fizycy w ziemskich laboratoriach. W moim wystąpieniu przedstawię krótką historię tego, jak rozwijała się idea kosmicznej ciemnej materii na przestrzeni wieków i lat. Opowiem również, skąd wiemy, że ona istnieje i przedstawię naszych najlepszych kandydatów na cząstki ciemnej materii. Wykład zakończę spojrzeniem w przyszłość, przedstawiając obecne i nadchodzące eksperymenty i obserwacje, które pomogą nam rzucić nieco światła na ciemny problem ciemnej materii.

13:00-15:00

Przerwa

Wydarzenie specjalne

Od 15:00

Falling Walls Lab Warsaw



Dodatkowe informacje:

Koordynator:
dr Krzysztof Pawłowski